Generatie Z, geboren na 1995, groeit op in een wereld die nooit uitgaat. Meldingen, likes, stories en algoritmes vragen voortdurend om aandacht. De vraag is inmiddels niet meer óf deze generatie continu “aan” staat, dat is een gegeven, maar wat dit met hen doet. Wat gebeurt er innerlijk wanneer stilte, verveling en echte ontmoeting steeds schaarser worden?

Wetenschappers beginnen dit steeds beter te begrijpen. Neuro-imaging laat zien dat het gebruik van sociale media veel hersengebieden tegelijk activeert: beloningssystemen, sociale afstemming, alertheid en stressresponsen. Het brein krijgt voortdurend prikkels te verwerken, zonder de natuurlijke pauzes die nodig zijn voor integratie en herstel. Dat sociale media en hun algoritmes verslavend werken, is inmiddels geen controversiële uitspraak meer. We ervaren het allemaal, zichtbaar in onze schermtijd, voelbaar in onze onrust.

Wat Generatie Z uniek maakt, is niet alleen het intensieve gebruik van sociale media, maar vooral het moment waarop zij ermee zijn opgegroeid. Veel jongeren kregen rond hun elfde levensjaar een smartphone, terwijl sociale media zoals we die nu kennen vanaf ongeveer 2012 hun intrede deden, precies in hun pubertijd. Adolescentie en jongvolwassenheid zijn bij uitstek fases waarin cultureel en sociaal leren plaatsvindt. Het is de periode waarin identiteit wordt gevormd, grenzen worden verkend en het vermogen tot verbinding zich verdiept.

Waar eerdere generaties hun sociale vaardigheden ontwikkelden in vrije tijd, op straat, in groepen en in lichamelijke nabijheid, heeft dit leren zich bij Generatie Z grotendeels verplaatst naar het scherm. Afstemming vindt niet langer primair plaats in de fysieke werkelijkheid, maar in de snelle, gefragmenteerde wereld van het internet. Een wereld waarin je al swipend relaties aangaat en weer verbreekt, zonder de vertraging, complexiteit en diepte van echte ontmoeting.

Omdat iedereen dit doet, ontbreekt vaak het besef dat het ook anders kan. Het verlangen naar verbinding is er wel degelijk, maar de ervaring hoe dat verlangen werkelijk vervuld kan worden, blijft vaak buiten beeld.

Daarmee staat Generatie Z voor een nieuwe ontwikkelingsopgave: bewust worden van wat er innerlijk leeft. Van wat gevoeld, ervaren en gedragen wil worden, voorbij het constante externe aanbod van prikkels. Dat vraagt om ruimte, vertraging en ontmoeting. Met zichzelf én met anderen.

Juist vanuit die behoefte hebben wij een training ontwikkeld voor jongvolwassenen tussen de 18 en 28 jaar. Een traject bestaande uit één dag en twee weekenden, waarin deelnemers samen zijn als groep, in hun eigen dynamiek, met hun specifieke thema’s en vragen. De kracht van deze training ligt niet in losse technieken of snelle oplossingen, maar in het samen onderzoeken wat er speelt. We verkennen, herkennen en erkennen wat zichtbaar wordt in de groep: spanning, onzekerheid, verlangen, angst maar ook voelbare kwaliteiten als kracht, zachtheid, verbondenheid en levendigheid.

In deze bedding ontstaat voor velen iets nieuws: echte aanwezigheid. Niet met tussenkomst van een scherm, maar gedragen door aandacht, contact en gedeelde ervaring.

Tegelijkertijd ontstaat er ook maatschappelijk steeds meer beweging. Wat lange tijd vooral werd gezien als zorg of waarschuwing, krijgt nu vorm in concrete keuzes en oplossingen. In steeds meer landen worden telefoons uit het klaslokaal geweerd, waardoor ruimte ontstaat voor aandacht, concentratie en echte ontmoeting. In Australië is zelfs een minimumleeftijd van 16 jaar ingesteld voor het gebruik van sociale media, een krachtig signaal dat bewustwording, bescherming en ontwikkeling hand in hand kunnen gaan.

Jongeren zelf nemen ook verantwoordelijkheid. Steeds vaker ondersteunen zij elkaar in het begrenzen van schermtijd, bijvoorbeeld door sociale media te beperken tot één uur per dag met behulp van apps en bijbehorende codes, zoals Qustodio of Freedom. Niet vanuit dwang, maar vanuit een gedeeld verlangen naar rust, focus en regie.

Daar waar bewustzijn ontstaat, komen oplossingen vanzelf in zicht. En waar keuzevrijheid terugkeert, verandert ook de ervaring. Wanneer het scherm even naar de achtergrond verdwijnt, wordt voelbaar wat er nog meer is: ontspanning in het lichaam, ruimte in het hoofd, rust in het zenuwstelsel. In die ruimte ontstaat opnieuw contact, met jezelf en met de ander.

En precies daar gebeurt iets essentieels. Waar een alternatief niet alleen wordt bedacht, maar ook ervaren, groeit het gevoel van eigenheid. Van vrijheid. Van autonomie en zelfsturing. Jongeren ontdekken dat zij niet overgeleverd zijn aan algoritmes, maar dat zij kunnen kiezen hoe zij hun aandacht, energie en tijd inzetten.

Onze training sluit hier direct op aan. Door samen te zijn, te vertragen en te onderzoeken wat er leeft, ontstaat een ervaringsruimte waarin nieuwe mogelijkheden zichtbaar worden. Niet door sociale media te verbannen, maar door het leven daarbuiten opnieuw te leren kennen, in het lichaam, in contact en in echte aanwezigheid.

Zo wordt bewustwording geen zware opgave, maar een uitnodiging: om te voelen, te kiezen en richting te geven aan wie je bent en wie je wilt worden.

Lees meer over ons trainingsprogramma voor jongeren hier.