Om te beginnen is het aan te bevelen om vooral te blijven ademhalen, ook in meditatie 😉 Bij vrijwel iedere meditatie klinkt vroeg of laat deze uitnodiging: “Ga zo zitten dat je rug recht is, maar niet stijf. Sluit je ogen. Word je bewust van je ademhaling. Probeer haar niet te sturen. Laat de adem maar komen en gaan. Kijk ernaar. Voel hoe ze beweegt terwijl ze in- en uitstroomt.”
Waarom eigenlijk? Waarom keren we in meditatie steeds opnieuw terug naar iets wat we al ons hele leven doen, meestal zonder erbij stil te staan? Misschien wel juist daarom.
Je adem, samen met je hart, vormt één van de meest fundamentele levensritmes. Je hart klopt onafgebroken en pompt leven door je lichaam. Je adem brengt, ademteug na ademteug, zuurstof naar binnen en laat weer los wat niet langer nodig is. Vanaf het moment dat we geboren worden tot het moment waarop we sterven, ademen we. De adem beweegt voortdurend met ons mee. Wanneer we slapen, vertraagt ze. Wanneer we ons inspannen, versnelt ze. Bij spanning wordt ze soms oppervlakkig of hoog. Op momenten van rust verdiept ze zich vaak vanzelf. Zonder woorden weerspiegelt de adem hoe het werkelijk met ons gaat. Toch merken we haar vaak nauwelijks op, totdat we stil worden.
Wanneer we mediteren en onze aandacht naar de adem brengen, gebeurt er iets eenvoudigs en tegelijkertijd iets wezenlijks: we komen direct in contact met dit moment. Niet met gisteren of morgen, maar met wat er nu is. De adem gebeurt altijd in het nu. Misschien is dat wel één van de redenen waarom zij zo’n krachtige bondgenoot is in meditatie. Door onze aandacht op de adem te richten, bijvoorbeeld bij de neusgaten, de borstkas of de buik, verschuift de aandacht vanzelf van denken naar ervaren. We dalen als het ware iets dieper af in het lichaam, naar een plek waar de voortdurende stroom van gedachten minder dominant wordt. Niet omdat het denken verkeerd is, maar omdat er onder het denken nog een andere laag aanwezig is: een directe ervaring van voelen, aanwezig zijn, simpelweg hier zijn. De adem kan daarin een anker worden. Niet een anker dat ons vastzet, maar een anker dat ons helpt aanwezig te blijven, juist wanneer het onrustig is. Wanneer we veel aan ons hoofd hebben. Wanneer emoties ons meenemen. Wanneer het leven even schuurt. Door steeds opnieuw terug te keren naar de adem ontstaat er vaak iets van ruimte. Ruimte tussen een prikkel en onze reactie daarop. Ruimte om op te merken wat er gebeurt, zonder er onmiddellijk in meegezogen te worden. Dat betekent niet dat spanning verdwijnt of moeilijke gevoelens oplossen. Maar het kan wel betekenen dat we er anders mee leren zijn. De adem nodigt ons uit om te vertragen. Om waar te nemen. Om nieuwsgierig te blijven naar wat zich aandient, zonder direct iets te hoeven oplossen. Juist daarin schuilt haar kracht.
De adem brengt ons terug naar het lichaam, naar het moment, naar een vorm van innerlijke stabiliteit die er misschien altijd al was, maar die in de drukte van het dagelijks leven gemakkelijk op de achtergrond raakt. In een wereld vol snelheid, prikkels en voortdurende afleiding is dat misschien geen overbodige luxe.
Misschien is de adem niet alleen iets wat ons in leven houdt. Misschien helpt ze ons ook herinneren hoe we werkelijk aanwezig kunnen zijn in ons leven.
De adem is er altijd. Soms hoef je alleen maar even stil te worden om haar weer op te merken.